चीन आणि पाकिस्तानचा भारतात राजकीय हस्तक्षेप: काही उपाय योजना
 गेल्या आठवड्यामध्ये चिनने भारतामध्ये वेगवेगळ्या ठिकाणी घुसखोरी करण्याचा प्रयत्न केला. चीनची हेलिकॉप्टर्स लडाख मध्ये आली होती. त्यांना परतवण्यासाठी भारतीय हवाई दलाची लढाऊ विमाने पहिल्या वेळा आकाशात उडाली. एवढेच नव्हे तर ज्या चीनी सैनिकांनी आत घुसखोरी केली होती, त्यांना भारतीय सैन्याने धक्के मारून बाहेर काढले. भारतीय सैन्याच्या एका लेफ्टनंट दर्जाच्या अधिकाऱ्याने एका चिनी मेजरला कसे  रक्तबंबाळ केले याविषयी सोशल मीडिया वरती अनेक पोस्ट व्हायरल झाल्या आहेत.
पाकिस्तान आणि चीन यांचे भारताशी असलेले वैर हे जगजाहीर आहे. त्यामुळे इतके वर्ष हे देश भारताला वेगवेगळ्या पद्धतीने त्रास देत आहे्त. पाकिस्तान पुरस्कृत दहशतवाद आणि चीनच्या आक्रमक रवय्या आपल्याला माहीतच आहे. परंतु 2019 मध्ये ज्या वेळेला पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचे सरकार दुसऱ्या वेळा निवडून आले, त्यानंतर या दोन्ही देशांनी भारताच्या विरुद्ध हायब्रीड म्हणजे संकरित युद्ध सुरू केले आहे. सध्या काश्मिर प्रश्णावर सगळं जग हे भारताच्या बाजूने आहे. पारंपारिक लढाई करण्याची पाकिस्तानची क्षमता नाही, पाकिस्तान पुरस्कृत दहशतवादाला कश्मीर खोऱ्यामध्ये फारसे यश मिळत नाही, कारण भारतीय सैन्याची आक्रमक कारवाई.म्हणून भारताशी लढण्याकरता हायब्रीड युद्ध हा एक अतिशय चांगला पर्याय आहे.
हायब्रीड वॉर ही एक लष्करी रणनीती आहे ज्यात पारंपारिक युद्ध हे राजकीय युद्ध, अनियमित युद्ध, सायबर युद्ध आणि मानसिक युद्ध यांचे मिश्रण आहे. हायब्रिड वॉरफेअर मुत्सद्देगिरी आणि निवडणूक हस्तक्षेप यासारख्या इतर प्रभावी पद्धतींसह एकत्र करते.हा लढा केवळ शस्त्रास्त्रांनी लढला जात नाही तर त्यात लोकांची विचारसरणी बदलण्याचा प्रयत्न केला जातो. संकरित युद्धात अफवा, चुकीची माहिती आणि बनावट बातम्या पसरल्या जातात. सतत हे केल्याने सर्वसामान्यांचा विचार बदलू लागतो. इंटरनेट आणि सोशल मीडियाच्या युगात तसे करणे पूर्वीपेक्षा सोपे आहे. 
लष्करी दबाव ,आर्थिक युद्ध ,कर्जबाजारी करुन दबाव टाकणे
चीनला इतर देशांवर लष्करी दबाव टाकून किंवा आर्थिक युद्ध करून किंवा त्या देशाला कर्जबाजारी करुन किंवा मानसिक दृष्ट्या दमदाटी करून घाबरून टाकायला आवडते. त्यामुळे हे देश चीनचे ऐकतात आणी त्यांचे आर्थिक गुलाम बनण्याकरिता तयार होतात. परंतु चीनची हीच दमदाटी भारताविरुद्ध फारशी उपयुक्त ठरलेली नाही. म्हणून त्यांनी लष्करी ताकदीचा वापर डोकलाम मधे केला.  पण तिथे पण त्यांना फारसे यश मिळाले नाही म्हणून आता ते हायब्रीड युद्धाचा पर्याय भारताला भारताविरुद्ध वापरत आहेत.

एवढेच नव्हे तर चीन आणि पाकिस्तान या दोघांनाही सध्याचे भारत सरकार आवडत नाही. चीनला वाटते की करोनानंतर भारत चीनला शह देण्याकरिता एक महत्त्वाचा देश म्हणून जगाच्या समोर एक पर्याय म्हणूनच आलेला आहे .पंतप्रधान मोदी यांच्या नेतृत्वाखाली भारत सरकारने पाकिस्तान आणि चीनच्या विरुद्ध एक आक्रमक धोरण सुरू केलेले आहे. आणि मागच्या सरकारच्या घाबरट पद्धती आता
बंद केल्या आहेत पाकिस्तानच्या कुठल्याही दहशतवादी हल्ल्याला लगेच प्रत्युत्तर कसे दिले जाते,   हे आपल्याला माहित आहे. आता पाकिस्तान कडे आपण पूर्णपणे दुर्लक्ष करत आहोत. 
चिन सोबत सुद्धा आपण एक आक्रमक धोरण वापरत आहोत. 
डिप्लोमसीची लढाई
अश्या अनेक कारणामुळे चीन आणि पाकिस्तान भारताच्या विरुद्ध हायब्रीड म्हणजे संकरित युद्ध जास्त प्रमाणामध्ये वापरतात.संकरित युद्धाचे अनेक पैलू आहेत.
 त्या मधल्या काही पैलूंवर ती आपण लक्ष केंद्रित करू. हा पैलु म्हणजे डिप्लोमसीची लढाई. यामध्ये चीन आंतरराष्ट्रीय स्तरावर वेगवेगळ्या युनायटेड नेशन्सच्या संस्थांमध्ये भारतास कसा त्रास देतो हे आपल्याला महित आहे. उदाहरणार्थ फायनान्शिअल ऍक्शन फोर्स मध्ये पाकिस्तान ला एक दहशतवादी राष्ट्र म्हणून घोषित करायला अडथळा आणणे. डिप्लोमसी लढाई विषयी पुढच्या लेखात.
राजकीय पक्षांमध्ये ढवळाढवळ करणे 
चीनचे दुसरे शास्त्र आहे आपल्या निवडणुकांमध्ये ढवळाढवळ. अशा प्रकारची ढवळाढवळ सोव्हिएट रशीयाने १०६०-७० च्या दशकात केली होती. मिट्रोव्हीन ह्या केजीबी एजंटच्या पुस्तकामध्ये भारतात नेमके काय केले होते, यावरती एक पूर्ण प्रकरण लिहिले आहे.त्यात दिलेली माहिती धक्कादायक आहे. हे पुस्तक इंटरनेट वरती उपलब्ध आहेत. सध्या पाकिस्तान आणि चीनने भारताच्या राजकीय पक्षांमध्ये सुद्धा ढवळाढवळ करणे सुरू केले आहे. त्यांचे राजदूत काही राजकीय पक्षांच्या नेत्यांना भेटतात आणि मुत्सद्देगिरीच्या नावा खालती त्यांना चीनमध्ये भेटीकरिता बोलावले जाते. तिबेटला  किंवा मानस सरोवरला भेट,पाकिस्तानमध्ये लाहोरला  भेट. काही राजकीय पक्षांच्या नेत्यांनी पाकिस्तानी आणि चिनी मीडियाला दिलेल्या मुलाखाती इंटरनेट वरती उपलब्ध आहे.हा दुवा बघावा:- 
यामध्ये दिसेल कि हे नेते भारताच्या राष्ट्रीय हिताच्या विरुद्ध बोलत आहेत. 
राष्ट्रियहिता विरुध्द लिहणारे  तथा कथित विदवान
एवढेच नव्हे तर मिडियातिल सरकारच्या विरुद्ध असलेल्या अनेक पत्रकारांना चीन आणि पाकिस्तानला भेटीवर बोलवले जाते आणि त्यानंतर त्यांच्याकडून सरकारच्या विरुद्ध आणि भारतिय  राष्ट्रीय हिताच्या विरुद्ध लेख लिहिले जातात. भारतीय मीडियामध्ये आणि आंतरराष्ट्रीय मीडियामध्ये खास तर अमेरिका आणि युरोपमधल्या वेगवेगळ्या वर्तमानपत्रे किंवा टीव्ही चॅनल्स वरच्या मुलाखाती प्रकाशित होतात. सिटीझनशिप अमेंडमें्ट अॅक्ट ह्या कायदेशीररित्या केलेल कायद्याविरुद्ध कशी हिंसात्मक निदर्शने केली हे मीडियामध्ये चांगल्या पद्धतीने कव्हर झालेले आहे. डाव्या पक्षांच्या प्रभावा खाली असलेल्या काही युनिव्हर्सिटीच्या विद्यार्थ्यांनी जसे की जेएनयु, जामिया, दिल्ली युनिव्हर्सिटी किंवा जाधवपुर युनिव्हर्सिटी यांनी भारताच्या हिताविरुद्ध कशी हिंसाचार केला हे आपल्या समोरच आहे .ह्यांना अर्थातच चीनचे समर्थन आहे.
देशात हिंसात्मक आंदोलने,अराजकता निर्माण करुन 
दुर्दैवानी राजकीय लढाईही मध्ये भारताचे काही राजकीय पक्ष चीन आणि पाकिस्तानला सामील झाले आहे का असा संशय निर्माण होतो. कारण या राजकीय पक्षांचा आणि पाकिस्तान आणि चीनचा इरादा एकच आहे की सध्याच्या सरकारला हिंसात्मक आंदोलने,अराजकता निर्माण करुन उलथवून लावायचे आणि भारतामध्ये सरकार आणायचे जे चीन आणि पाकिस्तानला धार्जिणे असेल. चीनने याआधी ईशान्य भारतामध्ये बंडखोरी करणार्यांना,मध्य भारतात माओ वाद्यांना कशी मदत केलेली आहे ,हे आपल्याला माहीतच आहे. 
परंतु सध्या चीन सायबर युध्दामध्ये भारतातल्या काही सरकारी वेबसाइट्स च्या आत घुसून माहिती चोरण्याचा प्रयत्न करत आहे .अशी मदत चीन पाकिस्तानला सुद्धा देत आहे. पाकिस्तान भारताच्या विरुद्ध कसे प्रपोगंडा युध्द किंवा दुषप्रचार युद्ध लढत आहे हे आपल्याला माहीतच आहे. यामध्ये खास थीम आहे की काश्मीर खोऱ्यामध्ये भारतीय सैन्य तिथल्या जनतेने वर अत्याचार करत आहे किंवा भारतामध्ये मुस्लिम समाज हा सुरक्षित नाहीच आणि त्यांच्या वरती अत्याचार केले जात आहेत, या हायब्रीड युध्दाला कसे उत्तर द्यायचे ?
काय करावे
लक्षात असावे की स्वतःचे रक्षण करणे हे नेहमीच कठीण असते परंतु अशाप्रकारची ऑपरेशन्स आपण सुद्धा चीन आणि पाकिस्तानमध्ये करू शकतो. त्यांना सांगू शकतो की तुम्ही आमच्या राजकीय पक्षांमध्ये हस्तक्षेप केला तर आम्ही सुद्धा पाकिस्तानमध्ये असलेले राजकीय पक्ष किंवा पाकिस्तानातील , सिंध, बलुचीस्तान, किंवा वजिरीस्तान मधील वेगवेगळ्या संस्थांशी मिलाप करून त्यांना भारतामध्ये येण्याकरता निमंत्रण देऊ शकतो. चीनच्या विरुद्ध असलेले काही प्रांत म्हणजे तिबेट,शिन झियांग, हॉंगकॉंग ईथल्या नेत्यांशी संवाद साधून त्यांना आम्ही राजकीय मदत करू शकतो.त्यांनाही भारतात पर्यटक म्हणुन यायला आवडेल. जर चीन भारतातल्या राजकीय पक्षांशी संवाद साधत असेल, तर आम्ही चीनमधल्या शिंजियांग किंवा तिबेटमधील या राजकीय नेत्यांशी किंवा चीन मधले असलेले इतर अल्पसंख्यांक आणि त्यांच्या संस्था आणि  नेत्यांशी संवाद साधू शकतो.
चीनला जशास तसे हीच भाषा कळते, म्हणून जर चीन आमच्याविरुद्ध राजकीय युद्ध लढत असेल तर आम्ही त्यांच्या मानवधिकार संस्था, अल्पसंख्यांकांच्या संस्थांशी आणि नेतृवांशी बोलून त्यांना राजकीय मदत करू शकतो. हे तुम्हाला आवडेल का? आवडत नसेल तर तुम्ही भारताच्या राजकीय पक्षांमध्ये ढवळाढवळ करणे थांबवा.